Enige weken terug was een uiterst drukke week voor de leiders van het nieuwe maar gereduceerde Syrië. De eerste samenkomsten op uitnodiging van HTS wijzen reeds op wat gedeeltelijk voorspeld was, namelijk de afwezigheid van belangrijke facties van de Syrische natie.

Bij het schrijven van dit artikel, kwam de zeer verontrustende info over moordpartijen en vergeldingen tussen oude stammen en tussen minderheidsgroepen. Eén van de waarschuwingen waar we reeds voor waarschuwden.

 

1. Het onvermijdelijke verleden.

 

In het Midden-Oosten beginnen alle problemen met de directe geschiedenis van WO 1 en de diplomatieke nasleep ervan. En met de Anglo-Franse belangen na de nederlaag van Duitsland en haar bondgenoot, het Ottomaanse rijk.

Beloftes aan de Arabische stammen voor een eigen staat (herinner u

Lawrence of Arabia, niet de film !). Herinner u de latere uitsplitsingen in Saoedi-Arabië, de Emiraten, Jemen, Irak, Jordanië, Syrië en Libanon. Wie goed oplet ziet hier de Engelse hand die de oliegrenzen heeft getekend. Daar bovenop de Levant aspiraties van de Fransen. En herinner u de dubbele beloftes aan enerzijds Arabische stammen, en anderzijds aan de Joodse lobbygroep die een groot deel van de Engelse oorlogsinspanningen had gefinancierd. De basis voor het huidige Palestina-Israël conflict was gelegd.

 

2. De onvermijdelijke gevolgen.

 

Reeds de eerste dagen van de post-Assad periode werd luidop de vraag gesteld: wie is hier nu aan de macht ? HTS, zelf samengesteld uit meerdere oppositiegroepen, heeft wel wat concurrentie van groepen die elk hun eigen oorlog hebben gevoerd, met uiteenlopende programma’s en uiteenlopende sponsors. Dan zijn er de onvermijdelijke tegenstellingen tussen Shi’i en Soenni. Daar bovenop zijn er de Koerden, de christenen,de Druzen en niet vergeten, de Alawieten, de oude machtsbasis van de Assad familie..

 

HTS lijkt een aanvaarde overgangsregering te willen vormen. Maar samen met haar eigen interne groepen en haar IS verleden, zijn er regio’s waar ze nauwelijks invloed hebben. De zuidelijke groepen, gesteund door Jordanië ( en indirect door Saoedi-Arabië), hebben ook een indirecte link naar Israëlische belangen, oogluikend door Jordanië getolereerd.
Ook de Druzen kregen recent een bescherming aangeboden van Israël om overduidelijke politieke redenen.

De Koerden ( gesteund door de USA) controleren de enig echte economische macht van het land, namelijk petroleum. In het Noorden is er echter ook een oppositie door Turkije gesteund. En wat de Turken over de Koerden denken, weten we inmiddels reeds geruime tijd. Hoe groot is de invloed van de Turken op HTS ? En bovenal blijven er nog de oude Assad-aanhangers die voornamelijk uit de Alawieten stam kwamen in het Westen waar de Russische marinebases lagen, en trouwens tot op heden nog liggen. Die waren voor Rusland de luchtbrug naar andere gebieden, voornamelijk in Afrika, waar ze hun invloedssfeer wilden uitbreiden. Last but not least blijven er restanten van IS en allerlei kleinere bewapende groepen en milities zonder duidelijk politiek programma, wat meestal weinig belovend is.

 

3. En de economische realiteit.

 

Het land is op het eerste zicht bankroet, in ruïnes, zonder beduidende industrie ( behalve hogervermelde petroleum). 14 jaar burgeroorlog hebben enorme schade aan de economie, de infrastructuur en menselijk kapitaal aangericht. Officiële informatie stelt dat het BNP van Syrië met ongeveer de helft daalde. De Wereldbank gelooft echter dat de schade vele keren groter is op basis van haar eigen informatiebronnen. Ze beweert dat de daling 84 % was tussen 2010 en 2023 en nog meer in 2024. Economisten berekenden dat de schade 150 miljard dollar bedraagt, maar dat 400 miljard nodig is voor wederopbouw. Ongeveer 410 000 Syriërs zijn er gedood voor eind 2023 volgens sommige bronnen. Dit is het bloedigste conflict van de 21^ste eeuw tot op heden. De helft van de bevolking vluchtte binnen het land of naar het buitenland, voornamelijk naar Libanon waar een ander probleem werd gecreëerd. En wat nog overblijft van de Assad economische activiteiten was voor een groot deel gebaseerd op produktie en export van het drug Captagon. Wereldbank schatte deze activiteit op 2 tot 5 miljard dollar, de helft van het BNP.

 

4. En nu ?

 

Toegegeven, er zijn nog landen geweest die dergelijke toestand zeer goed zijn te boven gekomen. Denken we maar aan Duitsland en Japan na WO II en Zuik-Korea na de Koreaanse oorlog.

Maar dit is alleen maar gelukt met massale buitenlandse hulp. Vergelijkbare toestanden in de onmiddellijke omgeving zoals Irak, Libanon, maar ook Libië, zijn geen hoopgevende voorbeelden. De nieuwe regeringen hebben geen beter beheer laten zien, zeker niet op het vlak van vrijheid, democratie en economische ontwikkeling. Het Midden-Oosten is besmet met onbestuurbaarheid ( Libië en Jemen), chaotisch (Irak) en dictatoriaal (Egypte en Tunesië).

In het onwaarschijnlijke scenario dat HTS en haar leider al-Golani tussen alle rebellengroepen kan maneuvreren en de macht naar zich toe kan trekken, volgt de lange weg om alle facties op een rij te krijgen. Heeft hij controle over de oude Al Qaida basis van zijn groepering. Krijgt hij volop Turkije mee dat hem heeft gesteund bij de val van Assad of hebben die een andere politieke agenda ? Wat met de belangrijke Koerden ? En uiteindelijk, wat met al de rest ?

Politiek lijkt het erop ( na zijn aanbod deze week aan de Koerden) dat hij aan een soort federaal model denkt. Indien dit gebalanceerd en evenredig wordt ingevoerd, kan dit een basis van oplossing zijn. Maar bij de grote bijeenkomsten van twee weken geleden daarentegen meerdere groepen niet uitgenodigd. Eerste spanningen waren het gevolg.

 

Wie gaat hen de nodige financiële steun aanbrengen ? USA vandaag niet. China is ook niet meer zo happig op financiële avonturen en mogelijke slechte betalers. De rijkere Arabische landen ? Iran, om politieke redenen, en Rusland om een deel van zijn opgebouwde belangen en investeringen te redden, kunnen bijspringen, maar zijn zeker niet in staat om dergelijk project unilateraal te leiden. Evenmin als Erdogan

Bepaalde sancties opheffen zou enige verlichting kunnen bieden, maar de voorwaarden die hieraan bijvoorbeeld door de EU zijn verbonden, zijn duidelijk (nog) niet aanwezig. Het wordt overduidelijk een wedloop tegen de tijd vooraleer er uitspattingen zullen ontstaan. De euforie van de eerste dagen is voorbij en de mogelijkheden om snel verbetering te brengen is zeer beperkt.