Niet anders en niet beter dan vorige voorzitters, wel veel vraagtekens.

Tijdens het St. Niklaasfeestje zijn we met een vervelend gevoel in de maag blijven zitten. Een congres over een regeerakkoord dat werd gehouden vooraleer de tekst beschikbaar was, verplichtte ons, leden, een beslissing te nemen op basis van de geloofwaardigheid van dezelfde partijmensen die de onderhandelingen hadden gevoerd. Op zich geen probleem, als ….

Wat is duidelijk en wat niet ?

Wat de dagen nadien mondjesmaat in de openbaarheid kwam, wat gesuggereerd werd, wat aan de buitenwereld werd opgevoerd ( het Bouchez papiertje bijvoorbeeld), maar ook wat verder nog moet uitgewerkt en dus eigenlijk nog moet onderhandeld worden, is niet van aard om het kritische partijlid gerust te stellen. De drastische maatregelen “om de situatie op orde te brengen” zijn vrij duidelijk omschreven. De zogenaamde rijkentaks ( of wat er van overblijft) daarentegen is blijkbaar niet zo precies vastgelegd aangezien we vandaag reeds meerdere interpretaties hebben gehoord. Deze uiteenlopende interpretatie komt echter van twee deelnemende leden aan deze regering. Dat belooft weinig goeds.

Waar zit het venijn ?

Werkloosheid. We gaan drastisch besparen. Hier wordt herhaald aan toegevoegd “we moeten van Europa”.

Met steun van CD&V werd de index voor uitkeringstrekkers ( langdurig werklozen, leefloners) behouden. Dit werd op het congres herhaald en triomfantelijk aan de leden voorgesteld. Daarentegen wordt voor de burger in armoede voorzichtig gesteld dat een job de eerste uitkomst is voor zijn of haar  toestand. Een job is inderdaad de enig maatschappelijk juiste oplossing.

Maar als we verder lezen vinden we verontrustende bedenkingen. Voor hem of haar die geen job vinden, wordt een serie maatregelen ingevoerd om de verantwoording van een leefloon te garanderen. Dit kunnen we nog volgen, maar drugsverslaafden verplicht doen afkicken ( ook nog, maar wat gebeurt er als het niet lukt ?) en het leefloon in alternatieve vormen  ( wij verstaan hieronder voedselbonnen) uitkeren lijkt ons eerder een caritatieve maatregel type kerk in de 19^de eeuw.

Armoedebestrijding was tot en met de laatste regering De Croo een belangrijk thema, dat zelfs doorheen corona en energiecrisis een richtlijn bleef. Maar daar lijkt nu een einde aan te gaan komen.

Teveel werklozen, maar vele arbeidsplaatsen die niet ingevuld raken lijkt op het eerste zicht een vreemde contradictie. Akkoord, vele van die openstaande plaatsen vergen kwalificaties. Men kan inderdaad moeilijk een ongeschoolde een verpleger job laten uitvoeren, maar de randfuncties ( verzorging, poetsjobs) kunnen mits bijscholing wel. In het kanaalgebied Gent bijvoorbeeld zijn meerdere jobs vacant voor magazijnier. Gevraagde kwalificatie universitair niveau ! Al deze bedrijven hebben een uitgebreid en langdurig computer systeem dat, opnieuw met bijscholing, door middelbaar niveau kan ingevuld worden, daar waar universitair geschoolden dikwijls dit soort niveau job afhouden. Wie speelt hier welk spelletje? Werknemers, bedrijven, interimbureaus ?

Deze inleiding om tot de grote vraag te komen: wat met hen die geen job vinden ondanks inspanningen ? Deze hete aardappel wordt in dit regeerakkoord niet heel klaar beantwoord en laat bij ons een vreemd gevoel achter.

De beperking van de werkloosheidsuitkering in tijd is duidelijk beslist. Alleen wie ouder is dan 55 mag kan langer dan twee jaar stempelen, maar de uitkering wordt na één jaar reeds behoorlijk verminderd. En zelfs als men dan alle regeltjes en aanbevelingen van VDAB volgt, maar toch geen nieuwe kans vindt, wordt er na twee jaar geschorst. Rest dan alleen nog de OCMW. Maar overal te lande is er al malaise bij de OCMW. Hoe eindigt dit finaal ?

In het Vooruit verkiezingsprogramma vinden we een verplichting om een geschorste werkloze een zogenaamde “basisbaan” aan te bieden. In het regeerakkoord vinden we dit niet terug.

Pensioenen. We moeten langer werken. Dit staat onomkeerbaar vast. Niemand maakt daar blijkbaar nog een punt van. Maar dezen die een zogenaamd versplinterde loopbaan ( werken, werkonderbreking, werkloosheid, eventueel verschillende pensioenstatuten, enz…) hebben, vooral vrouwen, zullen het minimumpensioen niet halen. Ambtenaren beschouwt men onder de nieuwe regels als grootverdieners en de gevolgen zijn dus klaar.

Pluspunt is de regel om wie jong begonnen is met werken met 60 op vervroegd pensioen kan ( als de persoon in kwestie 42 arbeidsjaren heeft).

Nog een vlaggezwaaier is het feit dat de uitkeringen geïndexeerd blijven. Maar waar is het vangnet van de welvaartsenveloppe gebleven ? Eenvoudigweg geschrapt. Nochtans was dit een extra hulpmiddel van de sociale partners om sociale uitkeringen en ook pensioenen aan te passen aan de ontwikkeling der lonen. Deze enveloppe betekende voor dit en ook voor volgend jaar 1 miljard Euro. Dit is een redelijke besparing in de eerste plaats ten koste van de zwakkeren. Vergelijk dat met de geraamde 500 miljoen inkomsten  aan rijkentaks ( vanaf 2029; in het begin minder), waarover verder meer.

Nog even de index. Het regeerakkoord voorziet wel in de tijd, ondanks het behoud van de index in een eerste fase, onderhandelingen over de toekomst ervan !!! Dit wordt behoorlijk warm voor de vakbonden.

Rijkentaks. Er is zo lang over gepraat als ideologisch strijdpunt, dat niemand echt een goede definitie heeft. En dus heeft men er bij de onderhandelingen een zootje van gemaakt. We zijn er steeds van uit gegaan dat een inkomen van welke aard dan ook op dezelfde wijze en op hetzelfde niveau zou belast worden. Niet dus ! Oke, het is een vlaggeschip dat is binnengehaald en zoals Magnette recent nog stelde: dit is een begin. Maar is dat werkelijk zo. We hebben inmiddels reeds maneuvers rond het thema meegemaakt; de juiste definitie lijkt ons een thema van gevecht te zullen worden in komende ministerraden.

We hebben 10% belasting op de meerwaarde op aandelen behaald als norm. Dit is duidelijk minder dan reeds wordt toegepast in omringende landen. Noteer terloops dat er reeds een handleiding in omloop is om deze te ontwijken. Daar kunnen de onderhandelaars inderdaad niet veel aan veranderen, maar het eindresultaat dreigt ontgoochelend te worden. Waar halen we de juiste gegevens voor het te belasten bedrag. Zullen de banken meewerken ? Waar blijft een soort kadaster van alle financiële inkomsten ? Te veel symboliek en te weinig concrete zaken.

Plusplus. Ander pluspunt, zonder extra bedenkingen deze keer. De groeinorm van de ziekteverzekering ( zo’n half miljard Euro) blijft behouden. De financiering van de ziekenhuizen wordt hervormd. De veel te hoge supplementen op erelonen worden aangepakt. De mutualiteiten behouden hun rol, maar worden strenger gecontroleerd. Frank, tevreden dat ge terug zijt.

Arbeid wordt beloond. De verklaring is duidelijk. In de praktijk zou dit betekenen dat iedere werknemer netto meer zal gaan verdienen. Verhoging van het minimumloon is een ander plus punt. Verschil tussen werken en werkloosheid zou minstens 500 Euro worden. En de hervorming van de personenbelasting wordt aangepakt. Theoretisch ok. De praktijk wachten we nog even af.

Verder zou het invoeren van een zogenaamd familiekrediet, ter vervanging van allerlei verlofstelsels, ook een positieve stap kunnen zijn. Maar zoals bij enkele vorige punten wachten we de concrete invulling af vooraleer we de fanfare erbij halen.

Naast het puur materiële zijn er ook een paar ethische pluspunten. Mensen die wilsonbekwaam zijn, komen voortaan ook in aanmerking voor euthanasie. Kinderen hebben voortaan recht hun donorouders te kennen. Draagmoederschap wordt mogelijk als er geen commerciële oogmerken zijn. En verlenging abortustermijn is een verder bespreekbaar thema geworden.

Andere niet direct materiële maatregelen die we onderschrijven: rijbewijs op punten, een zogenaamd rijbewijsslot ( niet meer starten als rijbewijs is ingetrokken). Het gebruik van onbemande camera’s om allerlei overtredingen vast te stellen daarentegen ligt in de grijze zone van de privacy wetgeving en zal zeer zeker nog hard worden bevochten.

En dan opnieuw min. Daarentegen wordt het budget centrum voor gelijke kansen en racismebestrijding met een kwart verlaagd ( geschenk van NVA aan Vlaams Blok ?).

Vlaamse ambtenaren zweren niet langer op de Belgische grondwet. Mr De Wever blijft uiteindelijk nog steeds kleine symbolen belangrij vinden.

Het legermuseum krijgt meer geld, en de federale musea moeten fors besparen. Mr. Francken valt momenteel dus duidelijk voor Belgische symbolen sedert zijn ministerschap.

Asiel en migratie.

Bij dit thema echter is Mr Francken niet zo erg veranderd. Reeds de dag na het akkoord deelde hij, uiteraard met enige trots, mee dat België (Mr Francken dus) één van de strengste asielbeleid regelingen heeft gekregen. Op basis van de aanvaarde stelling dat België qua asielbeleid niet aantrekkelijker mocht zijn dan de buurlanden, volgen we dus nu de facto de regels van Mr Wilders in Nederland. We hebben nog net niet de mogelijkheid van opsluiting van kinderen in de tekst opgenomen. De woonst kan wel betreden worden ( met een mandaat van een onderzoeksrechter). Een asielaanvraag in België, na een aanvraag in een andere lidstaat, wordt in de praktijk afgewezen. Opvang van asielzoekers in procedure wordt beperkt tot de nieuwe slogan “ bed, bad en brood”. Erkende vluchtelingen moeten vijf jaar wachten op sociale zekerheid. Hierover zal zeker nog worden geprocedeerd. Dit is een punt uit het beruchte 65 puntenplan van Francken ( een kopie trouwens van het nog beruchter 70 puntenplan van Vlaams Blok) dat op Facebook werd gepubliceerd.

Er zou ( voorlopig nog voorwaardelijke wijze) ook een vermindering van Ontwikkelingssamenwerking worden overwogen. Origineel plan was tot 50%.

Legeruitgaven gaan fors naar omhoog ( de Russische dreiging weet je wel) naar 2% en later naar 2,5%. Personeel erbij. Voorraden snel aanvullen. En extra vliegtuigen. Met zekerheid Amerikaanse ! Aan de Europese vliegtuigindustrie wordt in de huidige context van Amerikaanse afstandelijkheid niet gedacht. Financiering van dit zwaar pakket wordt onder andere gedragen door verkoop van overheidsbezittingen ( met name Proximus en andere). Maar wat indien dit niet volstaat ?

De toekomst van onze energievoorziening is eveneens een open en vooral onduidelijk punt.

Kernenergie. Langer openhouden is bij Engie weinig ontvankelijk. Tenzij men misschien weer noodgedwongen centen zal aanbieden. En dan moet men nog de veiligheidsnormen voor onze oude centrales aanpassen. Nieuwe centrales nemen te veel tijd en de optie kleinere gedecentraliseerde centrales nemen eveneens veel tijd om te realiseren. En er blijft ook het probleem van het kernafval. Een energie staatsbedrijf als oplossing ? Niet over gepraat. De engagementen van de Green Deal blijven echter wel behouden en de investeringen in groene energie gaan door.

Een initiatief tegen het zwarte geld circuit is de fameuze btw-loterij. Afgekeken bij een aantal andere Europese landen. Met Italië als voorbeeld en een bijna identiek gedrag daar als bij de Belgen twijfelen we erg aan het eindresultaat. Zonder controleurs aan de deur krijgt de Belg nog steeds 10% korting bij cash betaling in sommige winkels en restaurants. En zoals we weten is dit nog steeds merkelijk beter dan op onze spaarrekeningen.

Afronden. Vooruit vandaag stond zoals haar voorgangers opnieuw voor de grote keuze. Er bij zijn om erger te voorkomen, of het kiespubliek voor de kop stoten. Eindresultaat bij de volgende verkiezingen ( vervroegde of geplande).